Vandaag studeren wij af als huisarts. Wij voelen zowel trots als dankbaarheid voor de steun in de
voorbije negen jaar. Wij kozen vol overtuiging voor huisarts om de mens achter de klacht of
ziekte te zien. Wij zijn vaak het eerste aanspreekpunt bij kleine en grote zorgen. We leerden hoe
iemands gezondheid bepaald wordt door tal van factoren. Genen en levensstijl zijn belangrijk,
maar minstens even bepalend is de omgeving – huisvesting, arbeid, sociale klasse, migratie en
ecologie. Op die factoren hebben wij in onze praktijk minder grip, maar we zien er dagelijks de
impact van. Sinds twee jaar zien we verschillende van die omgevingsfactoren in negatieve zin
evolueren en dat baart ons ernstig zorgen.

Afgelopen zomer voltrok zich een drama voor onze ogen. De drie opeenvolgende hittegolven,
veroorzaakt door klimaatverandering, leidden tot bijna 3.000 doden en een groot aantal
hartinfarcten, beroertes en andere ingrijpende ziektes. Spoeddiensten en huisartswachtposten
werden overspoeld. De impact op patiënten en hun naasten was enorm. Het was extra pijnlijk
omdat die ingrijpende gebeurtenissen vermijdbaar waren geweest, met een ambitieuzer
klimaatbeleid.

Wij deden ons best om de schade te beperken, maar de doeltreffendste ziektebestrijding heeft
niets met geneeskunde te maken: zo snel mogelijk stoppen met fossiele energie en ons land
aanpassen aan de gevolgen van de klimaatverandering. Politici hebben de macht om België
klimaatneutraal en hitteresistent te maken, maar nemen die verantwoordelijkheid niet op. Zo
bouwt de federale regering de fossiele subsidies (jaarlijks minstens 14 miljard euro) nauwelijks
af, ondanks haar grote besparingshonger. De Vlaamse regering predikt dat het klimaatbeleid
“haalbaar en betaalbaar” moet zijn. In de realiteit zijn hun keuzes dodelijk en onrechtvaardig,
denk aan de miljoenen subsidies voor privéjets.

Schimmelappartement

Daarnaast is een woning waarin je comfortabel tot rust kunt komen een essentiële bouwsteen
voor de fysieke en mentale gezondheid. Europa oordeelde vorig jaar dat het Vlaamse woonbeleid
faalt. Er staan inmiddels 250.000 gezinnen op de wachtlijst voor sociale woningen. Daardoor
wonen ontzettend veel mensen noodgedwongen in een onderkomen pand, wat schadelijk is voor
hun gezondheid. Als een gezin van zes een beschimmeld appartement met één slaapkamer
moet delen, is het normaal dat de kinderen veel vaker ziek zijn en moeilijk kunnen studeren. Zo
lopen ze een schoolachterstand op en nemen hun toekomstkansen af. Wij stellen de diagnose
van een ziekmakende woning, maar kunnen helaas niet iedereen een gezonde woning
voorschrijven. De Vlaamse regering kan dat wél, door het sociale woonbeleid fors op te
schroeven.

Een andere gezondheidsbepalende omgevingsfactor is de langdurige stress die onvermijdelijk bij
een vluchtverhaal hoort. Mensen die vluchten uit oorlogsgebieden zoals Afghanistan, Palestina
of Soedan kampen vaak met lichamelijke en mentale klachten. Die symptomen worden mee
veroorzaakt door de gruwelijke dingen die ze voor en tijdens, maar steeds vaker vooral ná hun
vlucht meemaken. Het is schrijnend hoe veel van die mensen in een precaire situatie belanden.
Opeenvolgende regeringen verstrengden de asielprocedure, wat culmineerde in het onmenselijk
beleid van huidig minister voor Asiel & Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA).

Op straat slapen

Duizenden mensen die recht hebben op menselijke opvang, moeten op straat slapen in ons land.
Dagelijks schendt België hun mensenrechten, zo getuigden honderden Fedasil-medewerkers zelf
eerder dit jaar (DS 26 april). De minister schrapte zelfs de federale steun voor nachtopvang
tijdens de wintermaanden. In Vlaanderen zijn 6.600 kinderen dak- en thuisloos. De
gezondheidsgevolgen spreken voor zich. Kunt u zich iets nefasters inbeelden voor uw
gezondheid dan op straat te moeten overleven?

We worden te vaak geconfronteerd met zulke hartverscheurende verhalen. We horen daar niets
over in het discours van onze beleidsmakers. Hoewel onze ministers weleens hun bezorgdheden
uiten rond betaalbare kinderopvang en woonzorgcentra, een genocide of milieuvervuiling, voegen
ze de daad zelden bij het woord. Ze stellen andere prioriteiten en wekken de illusie dat er geen
geld meer is voor natuur, cultuur en zorg. Wij horen in gesprekken met onze patiënten en lezen in
onderzoek dat er andere maatschappelijke prioriteiten zijn. Er ís draagvlak voor klimaatbeleid,
niet voor militarisering. Er ís draagvlak voor deftig openbaar vervoer, niet voor privéjetsubsidies.
Er ís draagvlak voor toegankelijke gezondheidszorg, niet voor pensioenafbraak. Wij laten ons
niets anders wijsmaken. Wij komen op voor de rechten van onze medemensen, in de
consultatieruimte en daarbuiten. Hun gezondheid staat op het spel.

Ondertekend door huisartsen Michiel Bos, Gilles Bruynooghe, Ada Buyssens, Quirine Dejonghe,
Janne Devestele, Marlies De Bock, Emma De Coninck, Hanane El Kaddouri, Mart Fransen, Eva
Kerckhove, Mira Landuyt, Sarah Maesen, Lisa Martens, Michael McMahon, Toon Mostien, Fien
Roosens, Emma Sonneville en Sumi Vanwonterghem.

Bron: Opiniestuk in De standaard